Samenwerken - in en rond de provincie
De samenwerking met inwoners, medeoverheden en partners
Samenwerkende rol
In de samenwerkende rol werkt de provincie samen met andere overheden en partners als gelijkwaardige partijen. Ze werken samen aan een duidelijk doel. Samenwerking helpt om projecten goed uit te voeren en om resultaten te bereiken die je alleen niet kunt halen.
De provincie gebruikt hiervoor samenwerkingsovereenkomsten of programma’s met duidelijke afspraken over planning en uitvoering. Zo weet iedereen wat er wanneer gebeurt en sluiten de activiteiten goed op elkaar aan.
Ook worden duidelijke afspraken gemaakt over wie wat doet. Zo is voor iedereen duidelijk wat er wordt verwacht en hoe de samenwerking verloopt.
Faciliterende rol
In de faciliterende rol kijkt de provincie vooruit en speelt zij in op ideeën en initiatieven uit de samenleving. Dat betekent dat de provincie anderen helpt om hun ideeën uit te voeren. Ze stimuleert deze initiatieven en helpt om ze te starten. Zo kunnen nieuwe projecten of oplossingen sneller beginnen.
De provincie gebruikt hiervoor bijvoorbeeld de Omgevingsvisie, subsidies, het delen van goede voorbeelden, onderzoeken en het opzetten van een kennisnetwerk. Deze middelen helpen om ideeën sterker te maken en samen met anderen uit te werken.
Van partners en andere overheden verwacht de provincie dat zij actief meedenken en initiatief nemen. Andersom mogen zij van de provincie verwachten dat die deze initiatieven ondersteunt en helpt uitvoeren.
Kaderstellende rol
In de kaderstellende rol stelt de provincie duidelijke regels en grenzen. Ze zorgt ervoor dat iedereen zich aan deze regels houdt en kijkt toe op naleving. Zo weet iedereen wat kan en wat niet kan.
De provincie gebruikt hiervoor bijvoorbeeld de Omgevingsverordening, ontheffingen of vrijstellingen. Deze middelen helpen om de regels duidelijk te maken en uit te voeren.
-De Omgevingsverordening is een document met regels van de provincie over de leefomgeving, zoals wonen, natuur en ruimtegebruik.
-Ontheffingen zijn toestemmingen om in een bijzonder geval van een regel af te wijken.
-Vrijstellingen zijn uitzonderingen waarbij je tijdelijk of voor een bepaald geval niet aan een regel hoeft te voldoen.
Partners en andere overheden mogen van de provincie verwachten dat de regels duidelijk zijn. Omgekeerd verwacht de provincie dat zij zich aan de afspraken en normen houden.
Participatie en betrokkenheid
De provincie Overijssel werkt samen met inwoners, organisaties en partners aan maatschappelijke onderwerpen. Participatie (meedoen en meedenken van inwoners en organisaties bij beleid en projecten) is daarbij belangrijk. In oktober 2024 hebben Provinciale Staten de Participatievisie en -werkwijze vastgesteld. Daarmee is duidelijk hoe de provincie inwoners en organisaties betrekt bij beleid en uitvoering. Zo worden kennis, ervaringen en belangen meegenomen in besluiten van de provincie.
De Participatievisie laat zien wat de rol van de provincie is: ruimte geven waar dat kan en verantwoordelijkheid nemen waar dat nodig is. De provincie gebruikt deze werkwijze bij projecten en beleid. Zo zorgt de provincie ervoor dat beleid aansluit bij wat er speelt in Overijssel, nu en in de toekomst.
Samenwerking met inwoners en maatschappelijke organisaties
De provincie heeft minder vaak direct contact met inwoners dan gemeenten. Daarom werkt de provincie samen met organisaties zoals groepen inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Deze organisaties helpen om ideeën en wensen van inwoners door te geven aan de provincie.
De provincie werkt op verschillende manieren samen met partijen in de samenleving. Dit gebeurt bijvoorbeeld via netwerken, samenwerkingsafspraken en gezamenlijke activiteiten. Bij deze samenwerking werkt de provincie ook samen met gemeenten en andere organisaties, bijvoorbeeld door de inzet van erfcoaches.
Gebiedsgericht werken
Gebiedsgericht werken is een manier van werken waarbij de provincie samen met gemeenten, waterschappen, organisaties, ondernemers en inwoners werkt aan taken en problemen in een gebied. Niet één onderwerp staat centraal, maar het gebied zelf en wat daar nodig is.
De provincie kijkt naar de kenmerken, kansen en problemen van verschillende gebieden, zoals steden, het platteland, veenweidegebieden en Natura 2000-gebieden. Onderwerpen zoals natuur, economie, wonen, mobiliteit, energie en landbouw worden samen bekeken. Dit is nodig omdat deze onderwerpen vaak met elkaar te maken hebben.
De provincie kiest voor deze aanpak omdat gebieden in Overijssel verschillen en problemen vaak samenhangen, zoals stikstof, water, landbouw en woningbouw. Door per gebied te werken, ontstaat maatwerk en sluiten oplossingen beter aan op de praktijk.
In de uitvoering werkt de provincie met gebiedsplannen en samen met partners in het gebied. De provincie heeft vooral een rol in het aansturen en ondersteunen. Ook probeert zij regels en subsidies te bundelen, procedures eenvoudiger te maken en per gebied één aanspreekpunt te bieden.
Gebiedsgericht werken wordt gebruikt bij belangrijke opgaven, zoals natuur en stikstof, energie, water en bodem, en woningbouw. De provincie bewaakt de regels, brengt partijen bij elkaar en ondersteunt met kennis, mensen en geld.
Dienstverlening aan inwoners en organisaties
De visie op Dienstverlening gaat over het bieden van betrouwbare, menselijke en toegankelijke service aan inwoners en organisaties. Daarbij staan vertrouwen, professionaliteit en verbinding centraal.
Samenwerken met gemeenten en waterschappen
De provincie Overijssel werkt samen met gemeenten en waterschappen om taken en projecten goed uit te voeren. Iedereen doet wat bij zijn rol past en volgens de wet.
Gemeenten en waterschappen hebben volgens de wet elk hun eigen taken en bevoegdheden. De provincie heeft verschillende rollen, afhankelijk van de taak en de situatie. Soms maakt de provincie regels, soms helpt zij samenwerking en soms houdt zij toezicht. Vaak stemmen provincie, gemeenten en waterschappen hun werk op elkaar af zodat er geen dubbel werk of tegenstrijdigheden zijn.
Samenwerking gaat via overleg, programma’s, afspraken en gezamenlijke projecten. Dit kan gaan over een bepaald onderwerp of over een specifiek gebied. De provincie, gemeenten en waterschappen hebben elk hun eigen taken en zijn daar zelf verantwoordelijk voor.
Als de provincie toezicht houdt, gebeurt dit volgens de wet. Dit kan financieel toezicht zijn of interbestuurlijk toezicht (toezicht op andere overheden).
Overijssel | Financieel toezicht gemeenten
Regionale samenwerking
De provincie Overijssel werkt samen in drie Daily Urban Systems (DUS):
- Regio Stedendriehoek.
- Twente.
- Regio Zwolle.
Elke regio werkt op haar eigen manier, heeft eigen belangen en een eigen manier van samenwerken.
Op dit bovenlokale niveau komen vertegenwoordigers van ondernemers, overheden en onderwijs samen. Dit heet ook wel de ‘drie O’s’. Zij praten met elkaar, stemmen af en werken samen. Elke regio heeft een manier van samenwerken, een Economic Board (economisch adviesgroep) en een plan of strategie waarop de samenwerkingsprogramma’s zijn gebaseerd.
Veel onderwerpen voor samenwerking gaan over stedelijke ontwikkeling, economie en arbeidsmarkt. De regio’s werken ook samen om hun belangen bij de overheid in Den Haag en Brussel duidelijk te maken.
Samenwerken met andere provincies
De provincie Overijssel werkt ook samen met andere provincies. Dit gebeurt via het IPO (Interprovinciaal Overleg) en bij onderwerpen die in meerdere provincies spelen.
Het IPO komt op voor de gezamenlijke belangen van alle provincies bij de landelijke overheid en in Europa. Het IPO denkt mee over nieuw beleid dat belangrijk is voor provincies en helpt bij het bepalen van dat beleid. Ook deelt het IPO kennis en informatie met provincies en hun partners.
Samenwerken met het Rijk
Voor veel onderwerpen in de provincie is het belangrijk dat de provincie en het Rijk goed samenwerken. Sommige onderwerpen hebben zowel landelijke als regionale gevolgen. Daarom moeten beide overheden overleggen en afspraken maken.
De provincie houdt daarom op verschillende manieren contact met het Rijk. Ambtenaren spreken met ministeries en bestuurders overleggen met ministers en staatssecretarissen. Ook met de Eerste en Tweede Kamer wordt contact gehouden. Tijdens deze gesprekken wisselen ze informatie en ervaringen uit. Zo sluiten beslissingen en maatregelen beter aan bij wat er in de regio nodig is.
Samenwerken met Duitse deelstaten en regio's
Omdat Overijssel aan de grens ligt, speelt Duitsland een belangrijke rol voor de provincie. Veel onderwerpen zoals economie, energie, natuur en bereikbaarheid stoppen niet bij de grens. Daarom is samenwerking met Duitse partners nodig. Wat er aan beide kanten van de grens gebeurt, beïnvloedt elkaar direct. Goede samenwerking met Duitsland is daarom belangrijk om regionale problemen goed aan te pakken.
De provincie werkt actief samen met Duitse deelstaten en regio’s. Overijssel onderhoudt vaste contacten met partners in bijvoorbeeld met de deelstaten Noordrijn-Westfalen en Nedersaksen. Ook is er een kantoor in Düsseldorf (de hoofdstad van Noordrijn-Westfalen) om direct contact te hebben met Duitse overheden en organisaties. Daarnaast werkt de provincie samen met andere Nederlandse regio’s. Zo kunnen ze gezamenlijke belangen behartigen, kennis delen en projecten over de grens uitvoeren. Op deze manier wordt de samenwerking sterker en kunnen kansen voor de regio beter worden benut.
Europese samenwerking
De Europese Unie is steeds belangrijker voor het werk van de provincie Overijssel. Een groot deel van de Europese regels heeft invloed op provincies en gemeenten. Ook bieden Europese fondsen kansen voor regionale projecten.
Europa verandert voortdurend en legt steeds meer nadruk op thema’s als economie, veiligheid en zelfstandigheid. Tegelijk wordt gewerkt aan het nieuwe meerjarenbudget voor 2028–2034.
De provincie Overijssel speelt hier actief op in, samen met andere provincies en Europese regio’s. Via netwerken in Brussel werkt zij aan invloed op beleid en het benutten van kansen. Daarbij brengt Overijssel ook eigen kennis en projecten in en draagt zo bij aan Europese samenwerking en beleidsontwikkeling.
Samenwerken met verbonden partijen
Als de provincie meebeslist in een organisatie en er geld in heeft gestoken, heet dat een verbonden partij. Dit kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld deelname in bedrijven zoals Vitens, eigen investeringsfondsen zoals het Energiefonds Overijssel of regionale samenwerkingen zoals de omgevingsdiensten voor Twente en IJsselland. Deze laatste zijn gemeenschappelijke regelingen: wettelijke samenwerkingen tussen overheden voor taken die veel kennis of schaal nodig hebben.
Dit zijn geen gewone samenwerkingen. Besluiten over verbonden partijen hebben gevolgen voor het gebruik van publiek geld, de uitvoering van taken en hoeveel invloed de provincie heeft.
De provincie stuurt een verbonden partij niet dagelijks aan, maar heeft invloed via vergaderingen en stemrechten. Bij gemeenschappelijke regelingen gebeurt besluitvorming in een gezamenlijk bestuur. De provincie zit daarin en heeft zo indirect invloed. De mate van invloed verschilt per organisatie.
Provinciale Staten bepalen de regels via de kadernota verbonden partijen en krijgen regelmatig informatie. Zo kunnen zij controleren wat er gebeurt en de juiste keuzes maken.
Statenvoorstel | Kadernota verbonden partijen
Staat van Overijssel | Overzicht Verbonden Partijen