Begrippenkader

Uitleg begrippen

Kerntaken

De basis van het werk van de provincie

De kerntaken zijn het vertrekpunt van de provincie. Dit zijn onderwerpen waarvoor de provincie volgens de wet en afspraken verantwoordelijk is. Het gaat onder meer om ruimte, natuur, water, verkeer, economie, milieu, energie en de leefomgeving in Overijssel. De Omgevingsvisie beschrijft deze onderwerpen als de belangrijkste taken van de provincie.

Kerntaken veranderen meestal weinig. Ze vormen een vaste basis voor het werk van de provincie. (zie ook: De 7 kerntaken van de provincie.

Wettelijke taken

Verplichte taken

Binnen deze kerntaken voert de provincie taken uit die volgens de wet verplicht zijn. De provincie moet deze taken uitvoeren:

• Vergunningen verlenen, toezicht houden en handhaven.
• Zorgen voor beheer, onderhoud en veiligheid van provinciale wegen en vaarwegen.
• Organiseren van regionaal openbaar vervoer.
• Beschermen van natuur en uitvoeren van Natura 2000-regels.
• Zorgen voor waterbeheer.
• Ondersteunen en versterken van het openbare bibliotheeknetwerk in de provincie.
• Taken die de provincie volgens de wet moet uitvoeren, zoals toezicht houden op andere overheden, uitvoering van de Wet open overheid, juridische taken en het bewaren en archiveren van documenten.

Wettelijke taken bepalen waarvoor de provincie verantwoordelijk is. Ze helpen bepalen aan welke beleidsopgaven, beleidsdoelen en prestaties de provincie werkt.

Maatschappelijke opgaven

Problemen en vragen in de samenleving

Een maatschappelijke opgave is een probleem of uitdaging die gevolgen heeft voor de samenleving. Het kan niet door één partij alleen worden opgelost.

Bij de provincie wordt deze term gebruikt voor onderwerpen waarbij de overheid, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties moeten samenwerken.

Kenmerken van een maatschappelijke opgave:

• Heeft impact op veel mensen of een groot gebied.
• Speelt vaak over een langere periode.
• Vraagt samenwerking tussen meerdere partijen.
• Heeft verschillende belangen die tegen elkaar afgewogen moeten worden.

Provinciale Opgaven

Een provinciale opgave is het deel van een maatschappelijk probleem waarvoor de provincie verantwoordelijk is. Dit komt voort uit de wettelijke taken, bevoegdheden en rol van de provincie. Voorbeelden van provinciale opgaven zijn:

• Overstap naar duurzame energie.
• Voldoende betaalbare woningen.
• Herstel van natuur en biodiversiteit.
• Toekomst van de landbouw.
• Bereikbaarheid van steden en dorpen.

Coalitieakkoord

Politieke keuzes ten aanzien van de maatschappelijke en provinciale opgaven

Het coalitieakkoord is een afspraak tussen politieke partijen. Hierin staat welke onderwerpen de provincie belangrijk vindt in deze bestuursperiode. Het college van Gedeputeerde Staten werkt deze afspraken uit in beleid. Provinciale Staten controleren dit en nemen besluiten.

Er zijn meerdere vormen van akkoorden. Een coalitieakkoord is een akkoord tussen partijen die samen (vaak) een meerderheid hebben in de Staten en samen de coalitie vormen. Deze partijen leveren ook de bestuurders.

Niet alle problemen krijgen evenveel aandacht. Het coalitieakkoord bepaalt wat prioriteit krijgt. De provincie voert daarnaast ook vaste wettelijke taken uit. In de begroting staat wat de provincie per jaar gaat doen en hoeveel geld daarvoor nodig is.

Beleidsopgaven

Uitvoering coalitieakkoord: De opgaven pakt de provincie op

Een beleidsopgave is een provinciale opgave waarvoor het provinciebestuur beleidsdoelen, middelen en prestaties heeft vastgesteld. Beleidsopgaven worden uitgewerkt in onder meer het coalitieakkoord, de begroting, beleidsnota's en programma's.

Een beleidsopgave dus laat zien welk deel van een probleem het provinciebestuur wil aanpakken en de ambtenaren dus aan werken.

In het dagelijks gebruik betekent ‘de opgave’ meestal een beleidsopgave. Een beleidsopgave is officieel een provinciale opgave waarvoor doelen, geld en activiteiten zijn vastgesteld.

Voorbeelden:

Beleidsopgaven staan in verschillende documenten, zoals:

• Coalitieakkoord: hierin staan de politieke keuzes en wat belangrijk is voor de provincie.
• Begroting en Perspectiefnota: hierin worden de opgaven uitgewerkt in doelen, activiteiten en geld.
• Omgevingsvisie en beleidsnota’s: hierin staat de lange termijn koers van de provincie.
• Provinciale programma’s: bijvoorbeeld over wonen, mobiliteit, natuur, energie of economie.
• Voorstellen van GS en PS: hierin staat welke keuzes worden gemaakt om een opgave verder te brengen.
• Meerjarige plannen en uitvoeringsprogramma’s: hierin staat hoe de opgaven worden uitgevoerd.

Beleidsdoelen

Het gewenste resultaat

Beleidsdoelen laten zien welk resultaat de provincie wil bereiken.

Een beleidsdoel beschrijft wat de provincie wil bereiken op een bepaald beleidsterrein. Tegelijkertijd is het een formeel onderdeel van de begroting en de planning- en controlcyclus. Je kunt een beleidsdoel daarom zien als een relatief stabiele kapstok waaronder verschillende bestuurlijke ambities en prestaties een plek krijgen. De invulling van een beleidsdoel kan per bestuursperiode verschillen, terwijl het beleidsdoel zelf vaak behouden blijft.

• Eén ambitie uit het coalitieakkoord kan bijdragen aan meerdere beleidsdoelen.
• Meerdere afspraken uit het coalitieakkoord kunnen samenkomen in één beleidsdoel.
• Beleidsdoelen moeten passen binnen de begroting en de manier van verantwoorden.

Voorbeelden van beleidsdoelen die terugkomen in de provinciale begroting zijn:

• Schoon en voldoende drinkwater en bescherming tegen overstromingen.
• Een betrouwbaar en duurzaam energiesysteem.
• Behoud en versterking van biodiversiteit.
• Goed en duurzaam openbaar vervoer.
• Een breed en goed cultureel aanbod en talentontwikkeling.

Wettelijke taken vormen het kader: zij bepalen welke verantwoordelijkheden de provincie verplicht moet uitvoeren en kunnen daarmee richting geven aan beleidsopgaven, beleidsdoelen en prestaties.

Prestaties

In de begroting laten prestaties zien wat de provincie doet om beleidsdoelen te bereiken. Het gaat om concrete activiteiten, maatregelen, producten of stappen waar de provincie afspraken over maakt en verantwoording over aflegt.

Prestaties kunnen zowel voortvloeien uit wettelijke taken als uit bestuurlijke keuzes. Sommige prestaties geven invulling aan taken die de provincie op grond van wet- en regelgeving verplicht moet uitvoeren. Andere prestaties zijn een uitwerking van bestuurlijke ambities en beleidskeuzes binnen de provinciale verantwoordelijkheid. In de begroting is dit onderscheid niet altijd afzonderlijk zichtbaar.

Prestaties zijn concreter dan beleidsdoelen. Een beleidsdoel laat zien wat de provincie wil bereiken. Een prestatie laat zien hoe de provincie dat doet.

Prestaties worden uitgevoerd via programma’s, projecten of andere activiteiten.

Voorbeelden:

Programma’s en projecten

Als beleidsdoelen zijn vastgesteld, worden deze uitgewerkt in programma’s. Een programma is een geheel van activiteiten, maatregelen, geld en samenwerking met partners. Het is bedoeld om één of meerdere beleidsdoelen te bereiken.

Een programma heeft meestal:

• Een looptijd van meerdere jaren.
• Samenwerking met meerdere partijen.
• Verschillende projecten.
• Afspraken over resultaten en hoe die worden gemeten.

Een programma gaat vaak over een groter onderwerp of doel. Het brengt verschillende activiteiten en projecten bij elkaar.

Projecten zijn de laatste stap in het werk van de provincie. Een project heeft een duidelijke opdracht, een budget, een planning en een concreet resultaat.

Voorbeelden zijn:

• Aanleg van wegen of andere infrastructuur.
• Natuurontwikkeling.
• Energieprojecten.
• Woningbouwprojecten.

Projecten leveren zichtbare resultaten op. Ze helpen om de doelen van een programma en van het beleid te bereiken.

Praktijksvoorbeelden

Maatschappelijke opgave - Provinciale opgave - Beleidsopgave

Beleidsopgave - Beleidsdoel - Prestatie

Beleidsdoelen per kerntaak in de begroting